الحديث السادس عشر
عَنْ أَبي هُرَيرَةَ رضي الله عنه أنَّ رَجُلاً قالَ للنَّبيِّ صلى الله عليه وسلم : أوصِني ، قال : (( لا تَغْضَبْ )) فردَّد مِراراً قال : (( لا تَغْضَبْ )) . رواهُ البُخاريُّ

ชายคนหนึ่งมาหาท่านนบี และกล่าวกับท่านว่า "โปรดสั่งเสียฉันเถิด" ท่านนบี ตอบว่า "ท่านจงอย่าโมโห" ชายคนนั้นถามซ้ำอีกหลายครั้ง ท่านนบี ก็ตอบว่า "ท่านจงอย่าโมโห"

มารยาทของท่านนบี  คืออัลกุรอาน ท่านจะพอใจในสิ่งที่อัลกุรอานพอใจ และจะเกลี่ยดในสิ่งที่อัลกุรอานเกลียด

 وسئلت عائشةُ عن خُلُقِ رسول الله  ، فقالت : كان خُلُقُه القُرآن ، تعني : أنَّه كان تأدَّب بآدابه ، وتخلَّق بأخلاقه ، فما مدحه القرآن ، كان فيه رضاه ، وما ذمه القرآنُ ، كان فيه سخطه( ) ، وجاء في رواية عنها ، قالت : كان خُلُقُه القُرآن يَرضى لِرضاه ويَسخَطُ لسخطه .

- กิเลส คือ หะวานัฟซู
- ศ่อฮาบะฮฺที่สู้รบอย่างกล้าหาญ แต่นบีบอกว่าเขาจะอยู่ในนรก

 وكان لِشدَّةِ حيائه لا يُواجِهُ أحداً بما يكره، بل تعرف الكراهة في وجهه ، كما في " الصحيح "  عن أبي سعيد الخدري قال : كان النَّبيُّ أشدَّ حياءً من العذراءِ في خِدْرها ، فإذا رأى شيئاً يكرهه ، عرفناه في وجهه ، ولما بلَّغَه ابنُ مسعودٍ قَولَ القائل : هذه قسمة ما أريد بها وجه الله ، شقَّ عليه  ، وتَغيَّر وجهه ، وغَضِبَ ، ولم يَزِدْ على أنْ قال : (( قد أوذِيَ موسى بأكثر من هذا فصبر

ท่านนบี ﷺ จะไม่เผชิญหน้ากับผู้ทำความผิดด้วยความชั่วที่เขากระทำอยู่ (ด้วยความละอาย) แต่เราจะเห็นได้จากสีหน้าของท่าน, ท่านนบีมีความละอายยิ่งกว่าหญิงสาวที่อยู่ในบ้านของนาง
- มีศ่อฮาบะฮฺไม่พอใจการแบ่งทรัพย์เชลยของท่านนบีก็กล่าวหาว่านบีไม่บริสุทธิ์ใจในการแบ่ง ท่านนบีไม่พอใจ แต่ก็พูดว่า "นบีมูซาถูกกล่าวหามากกว่านี้ แต่ท่านก็อดทน"
- เรื่องราวของนบีมูซาและบนีอิสรออีล (ยิว)

  وكان  إذا رأى ، أو سَمِعَ ما يكرهه الله ، غَضِبَ لذلك ، وقال فيه ، ولم يَسْكُتْ ، وقد دخل بيتَ عائشة فرأى ستراً فيه تصاويرُ ، فتَلَوَّنَ وجهُهُ وهتكه ، وقال : (( إنَّ مِنْ أَشدِّ النَّاسِ عذاباً يومَ القيامةِ الَّذينَ يُصوِّرُونَ هذه الصُّورَ )) . ولما شُكِيَ إليه الإمامُ الذي يُطيل بالناس صلاته حتى يتأخرَ بعضهم عن الصَّلاة معه ، غَضِبَ ، واشتد غضبُه ، ووَعَظَ النَّاسَ ، وأمر بالتَّخفيف .
ولما رأى النُّخامَةَ في قبلة المسجد ، تَغَيَّظ ، وحكَّها ، وقال : (( إنَّ أحدَكُمْ إذا كان في الصَّلاةِ ، فإنَّ الله حِيالَ وَجْهِهِ ، فلا يَتَنخَّمَنَّ حِيال وجهه في الصَّلاةِ )) .

- ครั้งหนึ่งท่านนบีเข้าบ้านท่านหญิงอาอิชะฮฺ เห็นผ้าม่านมีรูปสัตว์ นบีโมโหและดึงออก และบอกว่า "มนุษย์ที่จะถูกทรมานมากที่สุดในวันกิยามะฮฺคือคนที่วาดภาพนี้"
- ท่านมุอ๊าซเป็นอิมามนำละหมาดอิชาอฺนานมาก ท่านนบีโมโหและว่าท่านกำลังสร้างฟิตนะฮฺ
- นบีเห็นเสมหะแห้งติดที่หน้าละหมาด.... นบีเช็ดออกและสอนศ่อฮาบะฮฺว่า "คนหนึ่งคนใดในพวกท่านเมื่อเข้าสู่การละหมาดแล้ว แท้จริงเสมือนว่าอัลลอฮฺอยู่ต่อหน้าเขา ดังนั้นถ้าจำเป็นต้องพ่นเสมหะ(หรือสั่งน้ำมูก) ก็อย่าทำต่อหน้ากิบลัต"

ส่วนหนึ่งจากดุอาอฺของท่านนบี คือ "โอ้อัลลอฮฺ ข้าพเจ้าขอต่อพระองค์ ได้โปรดช่วยเหลือให้ข้าพเจ้าพูดคำพูดที่เป็นความจริงในยามที่โมโหหรือพอใจ"

ท่านนบี   บอกว่า 3 ประการเป็นมารยาทของอีมาน คือ ใครก็ตามเมื่อโมโหแล้วความโมโหจะไม่ให้เขาทำสิ่งที่ไม่ถูกต้อง, ใครที่เมื่อพอใจแล้วจะไม่นำเขาไปสู่การลำเอียง, เมื่อคนหนึ่งคนใดมีอำนาจจะทำ เขาจะไม่ทำนอกจากสิ่งที่เขามีสิทธิเท่านั้น

وقد روي عن النَّبيِّ : (( أنَّه أخبر عن رجلين ممن كان قبلنا كان أحدُهما عابداً ، وكان الآخرُ مسرفاً على نفسه ، فكان العابدُ يَعِظُهُ ، فلا ينتهي ، فرآه يوماً على ذنبٍ استعظمه ، فقال : والله لا يَغفِرُ الله لك ،  فغفر الله للمذنب ، وأحبط عملَ العابد )) .

ท่านนบี   ได้เล่าถึงเหตุการณ์ของชายสองคนในยุคก่อน คนหนึ่งเป็นคนซอลิหฺ อีกคนเป็นคนทำความชั่วบ่อย คนซอลิหฺมักจะเตือนอีกคนบ่อยๆ ให้เลิกทำความชั่ว เมื่อคนซอลิหฺเห็นอีกคนทำความชั่วร้ายแรงเขาก็โมโหและกล่าวว่า ขอสาบานว่าอัลลอฮฺจะไม่อภัยโทษแก่ท่านเลย, ท่านนบีกล่าวว่า อัลลอฮฺทรงอภัยโทษให้แก่คนทำความชั่ว และให้คุณงามความดีของคนซอลิหฺคนนั้นโมฆะไปหมด

หญิงคนหนึ่งขี่อูฐ แต่มันดินช้า นางจึงแช่งอูฐ ท่านนบีได้ยิน ก็บอกให้เอาสัมภาระออกแล้วปล่อยมันไป มันเป็นอูฐที่ถูกแช่งแล้ว และให้นางเดินไป

وفي " صحيح مسلم " عن عِمران بن حُصين : أنَّهم كانوا مع النَّبيِّ في بعض أسفاره وامرأةٌ من الأنصار على ناقةٍ ، فضَجِرَتْ ، فلعَنَتها فسَمِعَ النَّبيُّ ، فقال : (( خذُوا مَتَاعَها ودَعُوها )) .
وفيه أيضاً عن جابر قال : سِرنا مع رسول الله  في غزوة ورجلٌ من الأنصارِ على ناضحٍ له ، فتلدَّنَ عليه بعض التلدُّن ، فقال له : سِرْ ، لَعنَك الله ، فقال رسول الله : (( انْزِلْ عنه ، فلا تَصْحَبْنا بملعونٍ ، لا تدعوا على أنفُسِكُم ، ولا تدعوا على أولادكم ، ولا تَدْعوا على أموالكم ، لا تُوافِقوا من الله ساعةً يُسأل فيها عطاء ، فيستجيب لكم ))( ) .
فهذا كله يدلُّ على أنَّ دعاء الغضبانِ قد يُجاب إذا صَادف ساعةَ إجابةٍ ، وأنَّه ينهى عن الدعاء على نفسه وأهله وماله في الغضب .

ท่านนบี กล่าวว่า เมื่อท่านโมโหจงนิ่ง(เงียบ).

وقول النَّبيِّ  : (( إذا غضبتَ فاسكت )) يدلُّ على أنَّ الغضبانَ مُكَلَّفٌ في حال غضبه بالسكوت ، فيكون حينئذٍ مؤاخذاً بالكلام ، وقد صحَّ عن النَّبيِّ : أنَّه أمر من غضب أنْ يتلافى غضبَه بما يُسكنه من أقوال وأفعال ، وهذا هو عينُ التكليف له بقطع  الغضب ، فكيف يقال : إنَّه غيرُ مكلَّف في حال غضبه بما يصدر منه