الحديث الخامس والعشرون

 عَنْ أبي ذَرٍّ  : أنَّ ناساً مِنْ أصْحَابِ رسولِ اللهِ  قالُوا لِلنَّبيِّ  :  
يا رَسُولَ اللهِ ذَهَبَ أهْلُ الدُّثُورِ بالأجورِ ، يُصلُّونَ كَما نُصَلِّي ، ويَصومُونَ كَمَا نَصُومُ ، ويتَصدَّقُونَ بفُضُولِ أموالِهمْ ، قال : (( أوليسَ قد جعلَ اللهُ لَكُمْ ما تَصَّدَّقُونَ ؟ إنَّ بكُلِّ تَسبيحةٍ صَدقةً ، وكُلِّ تَكبيرةٍ صَدقَةً ، وكُلِّ تَحْمِيدةٍ صَدقةً ، وكُلِّ تَهْليلَةٍ صدقةً ، وأمْرٌ بِالمَعْروفِ صَدقَةٌ ، ونَهْيٌ عَنْ مُنكَرٍ صَدقَةٌ ، وفي بُضْعِ أحَدِكُم صَدقَةٌ )) . 
قالوا : يا رسولَ الله ، أيأتِي أحدُنا شَهْوَتَهُ ويكونُ لهُ فيها  أجْرٌ ؟ قال : (( أرأيتُمْ لَوْ وَضَعَها في حَرَامٍ ، أكانَ عليهِ وِزْرٌ . فكذلك إذا وضَعَها في الحلالِ كانَ لهُ أَجْرٌ )) . رَواهُ مُسلمٌ( ) .

มนุษย์กลุ่มหนึ่งจากสาวกของท่านนบี ﷺ ได้กล่าวกับท่านนนบีว่า "โอ้ร่อซูลของอัลลอฮฺ คนร่ำรวยได้ไปแล้วซึ่งผลบุญอย่างมากมาย คนรวยเขาละหมาดเราก็ละหมาด เขาถือศีลอดเฉกเช่นที่เราได้ถือศีลอด แต่เขาสามารถบริจาคด้วยส่วนเหลือจากทรัพย์สินของเขา (เขาได้เปรียบในการบริจาคทาน) แต่เราไม่มีً 
 
ท่านร่อซูลได้ตอบว่า "อัลลอฮฺมิได้ให้พวกเราหรือ ส่วนที่ท่านสามารถบริจาคได้ การกล่าวตัสบีหะฮฺ(ซุบฮานัลลอฮฺ)ก็เป็นเศาะดะเกาะฮฺครั้งหนึ่ง, การกล่าวตักบีเราะฮฺ(อัลลอฮุอักบัร)ก็เป็นเศาะดะเกาะฮฺครั้งหนึ่ง,  และการกล่าวตะหฺมีด(อัลฮัมดุลิลลาฮฺ)ก็เป็นเศาะดะเกาะฮฺครั้งหนึ่ง, การกล่าวตะหฺลีล(ลาอิลาหะอิลลัลลอฮฺ)ก็เป็นเศาะดะเกาะฮฺครั้งหนึ่ง, การใช้ให้ทำความดีถือเป็นเศาะดะเกาะฮฺ และการห้ามทำความชั่วก็เป็นการเศาะดะเกาะฮฺหนึ่งครั้ง และในอวัยวะเพศ(มีเพศสัมพันธ์ระหว่างภรรยาสามีครั้งหนึ่ง)ก็เป็นเศาะดะเกาะฮฺ”
 
บรรดาเศาะฮาบะฮฺถามว่า “โอ้ร่อซูล ของอัลลอฮฺ คนเราแสวงหาความสุขส่วนตัว(ความใคร่) ก็มีผลบุญด้วยหรือ” 
ท่านนบีบอกว่า “พวกเจ้าเห็นแล้วไม่ใช่หรือว่าหากเขานำความใคร่(หรือความสุข)ของเขาไปใช้กับสิ่งที่หะรอมเขาจะมีบาปไหม ? เช่นเดียวกันหากเขาได้นำความใคร่ไปใช้ในส่วนที่หะล้าล ก็ย่อมมีผลบุญً" บันทึกโดยมุสลิม

وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوا وَّأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُوا مَا يُنفِقُونَ ‎﴿٩٢﴾ هذا الحديث خرجه مسلم من رواية يحيى بن يعمر ، عن أبي الأسود الديلي ، عن أبي ذر رضي الله عنه ، وقد روي معناه عن أبي ذر من وجوه كثيرة بزيادة ونقصان ، وسنذكر بعضها فيما بعد إن شاء الله تعالى .  وفي هذا الحديث دليل على أن الصحابة رضي الله عنهم لشدة حرصهم على الأعمال الصالحة ، وقوة رغبتهم في الخير كانوا يحزنون على ما يتعذر عليهم فعله من الخير مما يقدر عليه غيرهم ،  فكان الفقراء يحزنون على فوات الصدقة بالأموال التي يقدر عليها الأغنياء ، ويحزنون على التخلف عن الخروج في الجهاد ، لعدم القدرة على آلته ، وقد أخبر الله عنهم بذلك في كتابه ، فقال : ولا على الذين إذا ما أتوك لتحملهم قلت لا أجد ما أحملكم عليه تولوا وأعينهم تفيض من الدمع حزنا ألا يجدوا ما ينفقون [ التوبة : 92 ] . 

18.00 หะดีษนี้มีสายรายงานหลายกระแส เพิ่ม/ลด บางสำนวนหรือคำศัพท์
- หะดีษนี้เป็นหลักฐานว่าศ่อฮาบะฮฺนี่ไม่ธรรมดา ความดีที่ตนทำไม่ได้ ก็ไม่ได้ละทิ้ง แต่ใส่ใจและเสียใจที่ไม่มีโอกาสได้ทำ (บริจาคด้วยทรัพย์สิน) จึงถามท่านนบีดังหะดีษนี้ -- เขาไม่ทรัพย์สิน แต่อยากเศาะดะเกาะฮฺ เป็นอิจฉาที่อนุญาตในหลักการศาสนา (หะดีษ อิจฉา 2 ประเภทที่อนุญาต)
- ศ่อฮาบะฮฺที่เสียใจที่ไม่ได้ออกรบกับนบี เพราะไม่มีพาหนะและอาวุธ
- เกียรติของคนอยู่ที่ตักวา ไม่ใช่ฐานะ ชื่อเสียง

وفي هذا الحديث : أن الفقراء غبطوا أهل الدثور - والدثور : هي الأموال - مما يحصل لهم من أجر الصدقة بأموالهم ، فدلهم النبي صلى الله عليه وسلم على صدقات يقدرون عليها .
46.5 หะดีษนี้คนยากจนอิจฉาคนรวย เพราะคนรวยมีโอกาสเศาะดะเกาะฮฺด้วยทรัพย์สินแต่คนจนไม่มีโอกาส นบีก็เลยแนะนำให้เขาเศาะดะเกาะฮฺในรูปแบบที่เขาสามารถทำได้ ดังในหะดีษนี้ 

وفي " الصحيحين " عن أبي صالح ، عن أبي هريرة أن فقراء المهاجرين أتوا النبي صلى الله عليه وسلم ، فقالوا : ذهب أهل الدثور بالدرجات العلى والنعيم المقيم ، فقال : " وما ذاك ؟ " قالوا : يصلون كما نصلي ، ويصومون كما نصوم ، ويتصدقون ولا نتصدق ، ويعتقون ولا نعتق ،  فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " أفلا أعلمكم شيئا تدركون به من قد سبقكم ، وتسبقون به من بعدكم ، ولا يكون أحد أفضل منكم إلا من صنع مثل ما صنعتم ؟ " قالوا : بلى يا رسول الله ، قال : " تسبحون وتكبرون وتحمدون دبر كل صلاة ثلاثا وثلاثين مرة " ،  قال أبو صالح : فرجع فقراء المهاجرين إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فقالوا : سمع إخواننا أهل الأموال بما فعلنا ففعلوا مثله ، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : ذلك فضل الله يؤتيه من يشاء [ المائدة : 54 ] . 

อบูฮุรอยเราะฮฺรายงานว่า คนยากจนในหมู่ชาวมุฮาจิรีนมาหาทานนบีและกล่าวว่า "โอ้ท่านนบี คนรวยได้แล้ว ตำแหน่งที่สูงสุดความสุขที่ยั่งยืน"
นบีถามว่า "ทำไมล่ะ"
คนจนบอกว่า "คนรวยเขาละหมดาเหมือนเรา ถือศีลอดเหมือนเรา แต่เขาบริจาคทาน แล้วเราไม่บริจาค(เพราะไม่มี) เขาสามารถซื้อทาสแล้วปล่อยทาส แต่เราไม่สามารถ"
ท่านนบี "อยากให้ฉันสอนพวกเจ้าไหม สิ่งหนึ่งที่สามารถแข่งขันให้ไปอยู่ในแนวหน้าเช่นเดียวกับเขา(คนรวย) และคนที่มาหลังพวกเจ้าก็จะไม่ทันพวกเจ้า ไม่มีใครจะประเสริฐกว่าพวกท่าน นอกจากคนที่ทำสิ่งเหล่านี้เหมือนพวกท่าน ?" "ให้กล่าว ซุบฮานัลลอฮฺ อัลลอฮุอักบัร อัลฮัมดุลิลลาฮฺ" หลังทุกเวลาละหมาด 33 ครั้ง" คนจนก็นำไปปฏิบัติ
ภายหลังคนจนได้มาหานบีและบอกว่า คนรวยก็กล่าวเช่นเดียวกับเรา....
นบีตอบด้วยอายะฮฺนี้ 5:54 นั่นคือความโปรดปรานของอัลลอฮ์ ซึ่งพระองค์จะทรงประทานมันแก่ผู้ที่พระองค์ทรงประสงค์

- คนจนเข้าสวรรค์ก่อนคนรวย 500 ปี ยิ่งลำบากยิ่งได้ผลบุญมาก

وقد روي نحو هذا الحديث من رواية جماعة من الصحابة منهم علي ، وأبو ذر ، وأبو الدرداء ، وابن عمر ، وابن عباس وغيرهم . ومعنى هذا أن الفقراء ظنوا أن لا صدقة إلا بالمال ، وهم عاجزون عن ذلك ، فأخبرهم النبي صلى الله عليه وسلم أن جميع أنواع فعل المعروف والإحسان صدقة .
 وفي " صحيح مسلم " عن حذيفة ، عن النبي صلى الله عليه وسلم ، قال : كل معروف صدقة . وخرجه البخاري من حديث جابر عن النبي صلى الله عليه وسلم . فالصدقة تطلق على جميع أنواع فعل المعروف والإحسان ، حتى إن فضل الله الواصل منه إلى عباده صدقة منه عليهم . وقد كان بعض السلف ينكر ذلك ، ويقول إنما الصدقة ممن يطلب جزاءها وأجرها 
والصحيح خلاف ذلك ، وقد قال النبي صلى الله عليه وسلم في قصر الصلاة في السفر : صدقة تصدق الله بها عليكم فاقبلوا صدقته خرجه مسلم ، وقال : " من كانت له صلاة بليل ، فغلب عليه نوم فنام عنها ، كتب الله له أجر صلاته ، [ ص: 59 ] وكان نومه صدقة من الله تصدق بها عليه " 
 خرجه النسائي وغيره من حديث عائشة ، وخرجه ابن ماجه من حديث أبي الدرداء . وفي " مسندي " بقي بن مخلد والبزار من حديث أبي ذر مرفوعا : " ما من يوم ولا ليلة ولا ساعة إلا لله فيها صدقة يمن بها على من يشاء من عباده ، وما من الله على عبد مثل أن يلهمه ذكره " . 

- ท่านนบีกล่าวว่า "การทำความดีทุกอย่างเป็นเศาะดะเกาะฮฺ" -- "ความดี" ตามนิยามของศาสนา เราต้องศึกษาว่ามีอะไรบ้าง
- ผู้ที่อัลลอฮฺศ่อดะเกาะฮฺให้เขา - ใครที่ละหมาดกลางคืนเป็นประจำ แล้วคืนหนึ่งเขาหลับไปไม่ได้ลุกขึ้นละหมาด อัลลอฮฺจะบันทึกผลบุญของการละหมาดในคืนนั้นให้เหมือนทุกคืนที่เขาละหมาด อัลลอฮฺเศาะดะเกาะฮฺให้
- ซิกรุลลอฮฺในที่ๆ คนไม่ค่อยซิกรุลลอฮฺกัน เช่น ตลาด

 وقال خالد بن معدان : إن الله يتصدق كل يوم بصدقة ، وما تصدق الله على أحد من خلقه بشيء خير من أن يتصدق عليه بذكره .
- ทุกวันอัลลอฮฺจะศ่อดะเกาะฮฺ ไม่มีศ่อดะเกาะฮฺใดดีกว่าที่อัลลอฮฺให้มนุษย์รำลึกถึงพระองค์