- การศึกษามัซฮับต่างๆ, วิชาตรรกะ (มันติก) สำคัญไหม ? การให้ความสำคัญมากเกินไปในสังคมมุสลิม
- สาเหตุของหะดีษ (ที่ท่านนบีพูดเช่นนี้)
- ห้ามถามในเรื่องที่ไร้ประโยชน์
- การถามของชาวชนบท (คนที่ไม่รู้)
- มารยาทในการถามผู้รู้
الْحَدِيْثُ التاسع หะดีษที่ 9
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ صَخْرٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ:
(( مَانَهَيْتُكُمْ عَنْهُ فَاجْتَنِبُوهُ ، وَمَا أَمَرْتُكُمْ بِهِ فَأْ تُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ، فَإِنَّمَا أَهْلَكَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كَثْرَةُ مَسَائِلِهِمْ وَاخْتِلاَ فُهُمْ عَلَى أَنْبِيَا ئِهِمْ )) ;رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَمُسْلِمٌ
จากอบูฮุร็อยเราะฮฺ (อับดุรเราะหฺมาน บินศ็อครฺ) กล่าวว่า : ฉันได้ยินท่านร่อซูล ﷺ กล่าวว่า “อันใดที่ฉันได้ห้ามท่าน ก็จงปลีกห่างมัน และอันใดที่ฉันสั่งให้ทำก็จงปฏิบัติเท่าที่ท่านสามารถ แท้จริง บรรดา(ผู้คน)ที่พินาศไปก่อนหน้าพวกท่านนั้นคือ พวกเขาถามมาก และพวกเขาขัดแย้ง (ไม่เคารพเชื่อฟัง) นบีของพวกเขา” หะดีษนี้บันทึกโดยบุคอรีย์และมุสลิม
سبب ورود الحديث
สาเหตุของหะดีษ (ที่ท่านนบีพูดเช่นนี้)
• عن أبي هريرة قال : خطبنا رسولُ الله - صلى الله عليه وسلم - فقال : (( يا أيَّها النَّاس قد فرضَ الله عليكم الحجَّ فحجُّوا )) فقال رجل : أكُلَّ عامٍ يا رسول الله ؟ فسكت حتَّى قالها ثلاثاً ، فقال رسولُ الله - صلى الله عليه وسلم - : ((لو قلتُ : نعم ، لوجبت ، ولما استطعتُم )) ثمَّ قال : (( ذَرُوني ما تَرَكْتُكُم ، فإنَّما أُهْلِكَ مَنْ كانَ قبلَكم بسؤالهم واختلافهم على أنبيائهم ، فإذا أمرتُكُم بشيءٍ ، فأتوا منه ما استطعتُم ، وإذا نهيتُكم عن شيءٍ ، فدعوه،وفي رواية عند الدارقطني فنَزل قولُه تعالى : { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْأَلوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُم}.
นบีได้คุฏบะฮฺ (ปราศรัย,บรรยายทั่วไป บนมิมบัร) ว่า "โอ้มนุษย์ทั้งหลาย อัลลอฮฺได้สั่งใช้ให้พวกท่านประกอบพิธีฮัจ ดังนั้นพวกท่านจงทำฮัจเถิด"
ชายคนหนึ่งถามว่า "เราต้องทำฮัจทุกปีไหม" นบีก็นิ่งไม่ตอบ เขาถามอีก นบีก็ไม่ตอบ
ครั้งที่สาม นบีก็บอกว่า ถ้าฉันตอบว่าใช่ ฮัจก็จะเป็นวาจิบสำหรับพวกท่าน ซึ่งพวกท่านไม่สามารถทำได้, พวกท่านปล่อยฉัน ถ้าฉันปล่อยพวกท่าน*
เพราะแท้จริงประชาชาติยุคก่อนที่พินาศไป เพราะชอบถามมากและขัดแย้งมากกับบรรดาของพวกเขา เมื่อฉันใช้พวกท่านทำอย่างหนึ่งก็จงปฏิบัติเท่าที่ทำได้ และเมื่อฉันห้ามสิ่งใด ก็จงอย่าทำ"
*คือถ้านบีไม่ลงรายละเอียดในเรื่องใด ก็อย่าถามซอกแซก
มีริวายะฮฺหนึ่ง ผู้รายงานบอกว่า มีอายะฮฺหนึ่งถูกประทานลงมาคือ - 5:101 ผู้ศรัทธาทั้งหลาย! จงอย่าถามถึงสิ่งต่างๆ หากสิ่งเหล่านี้ถูกเปิดเผยขึ้น แล้วมันก็จะก่อให้เกิดความเลวร้ายแก่พวกเจ้า
• وفي الصحيحين عن قتادة ، عن أنسٍ قال : سألوا رسول اللهِ - صلى الله عليه وسلم - حتى أحْفَوهُ في المسألة، فغضب ، فصَعدَ المنبر ، فقال : (( لا تسألوني اليومَ عن شيءٍ إلا بيَّنتُه )) ، فقام رجل كان إذا لاحى الرجالَ دُعِيَ إلى غير أبيه ، فقال : يا رسول الله من أبي ؟ قالَ : (( أبوك حُذافة )) ، ثم أنشأ عمرُ ، فقال : رضينا بالله رباً ، وبالإسلام ديناً ، وبمحمَّد رسولاً ، نعوذ بالله من الفتن . وكان قتادة يذكر عند هذا الحديث هذه الآية { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْأَلوا عَنْ أَشْيَاءَ} .
ท่านอนัสได้บอกว่า มีครึ่งหนึ่งศ่อฮาบะฮฺถามเรื่องหนึ่ง เขาคะยั้นคะยอถาม จนนบีโกรธ นบีขึ้นมิมบัรแล้วกล่าวว่า "พวกถามจะถามอะไรฉันในวันนี้ ฉันจะให้ความกระจ่างแก่พวกท่าน"
ชายคนหนึ่งถามท่านนบีว่า พ่อของฉันคือใคร นบีก็บอกว่า พ่อของท่านคือหุซาฟะฮฺ
อุมัรเห็นนบีโมโห จึงนั่งคุกเข่าขอร้องท่านนบีว่า โอ้นบี เราพอใจแล้วที่มีพระผู้อภิบาลคืออัลลอฮฺ อิสลามเป็นศาสนา และมีท่านเป็นร่อซูลของอัลลอฮฺ เราขอความคุ้มครองต่ออัลลอฮฺจากความวุ่นวายที่เกิดขึ้น"
กอตาดะฮฺเมือรายงานหะดีษนี้แล้วท่านจะอ่านอายะฮฺที่ว่า - พวกท่านอย่าถามในเรื่องที่ปรากฏคำตอบแล้วพวกท่านจะเดือดร้อน
• وخَرَّج ابن جرير الطبري في " تفسيره " من حديث أبي هريرة ، قال : خرج رسول الله - صلى الله عليه وسلم - وهو غضبانُ مُحمارّاً وجهه ، حتّى جلس على المنبرِ ، فقام إليه رجلٌ ، فقال : أين أنا ؟ فقالَ : في النار، فقام إليه آخر فقالَ : من أبي ؟ قال : أبوك حُذافة ، فقام عمر فقال : رضينا بالله رباً ، وبالإسلام ديناً ، وبمحمد نبياً ، وبالقرآن إماماً ، إنا يا رسول الله حديثو عهدٍ بجاهلية وشركٍ ، والله أعلم مَن آباؤنا ، قال : فسكن غضبُه ، ونزلت هذه الآية : { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْأَلوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُم } .
25.0 อีกสำนวนหนึ่ง - นบีได้ออกมานั่งด้วยใบหน้าโกรธ นั่งบนมิมบัร ชายคนหนึ่งถามว่า ในวันกิยามะฮฺฉันจะอยู่ไหน นบีบอกว่า "นรก" อีกคนก็ถามว่า พ่อฉันคือใคร นบีก็ตอบว่า พ่กของท่านคือหุซาฟะฮฺ
- นบีตอบได้ทุกเรื่อง ฉะนั้นไม่ควรถามในเรื่องไร้สาระ ไม่เป็นประโยชน์
النهي عن السؤال بغير فائدة
28.0 ห้ามถามในเรื่องที่ไร้ประโยชน์
• فدلَّت هذه الأحاديثُ على النهي عن السُّؤال عمَّا لا يُحتاج إليه مما يسوءُ السائلَ جوابُه مثل سؤال السائل ، هل هوَ في النار أو في الجنة ، وهل أبوه من ينتسب إليه أو غيره ، وعلى النهي عن السؤال على وجه التعنت والعبث والاستهزاء ، كما كان يفعلُه كثيرٌ من المنافقين وغيرهم.
- หะดีษข้างต้นสื่อให้เข้าใจว่า ไม่ให้ถามในสิ่งที่ไม่มีความจำเป็น ไม่มีความต้องการ ซึ่งเมื่อถามแล้วผู้ถามจะเดือดร้อนลำบาก เช่นคนที่ถามว่า ฉันเข้าสวรรคืหรือนรก ?
- ห้ามถามเพื่อโต้แย้ง, ถามเล่นๆ เช่นที่มุนาฟิกีนหรือยะฮูดเคยถามท่านนบี ในเชิงเยาะเย้ยหรือลองวิชา
• وقريبٌ من ذلك سؤالُ الآيات واقتراحُها على وجه التعنتِ ، كما كان يسأله المشركون وأهل الكتاب ، وقد قال عكرمة وغيرُه : إنَّ الآية نزلت في ذلك .ويقرب من ذلك السؤالُ عما أخفاه الله عن عباده ، ولم يُطلعهم عليه ، كالسؤال عن وقتِ الساعة ، وعن الروح .
- มุชริกีน อะฮฺลุลกิตาบ ถามว่านบีแสดงมุอฺจิซาตนั่นนี้ได้มั้ย ? อายะฮฺนี้ก็ถูกประทานลงมา
- ถามในเรื่องอัลลอฮฺปกปิด ไม่ได้บอกไว้ เช่น สุนัขของชาวถ้ำตัวผุ้หรือตัวเมีย, วันกิยามะฮฺเมื่อไหร่,
• ودلَّت أيضاً على نهي المسلمين عن السؤال عن كثيرٍ من الحلالِ والحرام مما يُخشى أنْ يكون السؤال سبباً لنزول التشديد فيه ، كالسُّؤال عَنِ الحجِّ : هل يجب كلَّ عامٍ أم لا ؟ وفي " الصحيح " عن سعدٍ ، عنِ النَّبيِّ - صلى الله عليه وسلم - أنَّه قال : (( إنَّ أعظمَ المسلمين في المسلمين جرماً مَنْ سأل عن شيءٍ لم يحرَّم ، فحُرِّمَ من أجل مسألته )) .
- เรื่องที่อัลลอฮฺอนุมัต(หะล้าล) แต่ไม่ถามจนกลายเป็นเรื่องหะรอม, หรือทำให้ลำบากยิ่งขึ้น เช่น ต้องทำฮัจทุกปีไหม ?
- ท่านนบีกล่าวว่า "ในบรรดามุสลิมีนที่มีความผิดใหญ่หลวงต่อพี่น้องมุสลิมของเขา ก็คือคนที่ถามในเรื่องอัลลอฮฺไม่ห้าม"
سؤال الأعراب
46.0 การถามของชาวชนบท
• ولم يكن النَّبيُّ - صلى الله عليه وسلم - يُرخِّصُ في المسائل إلاَّ للأعرابِ ونحوهم من الوُفود القادمين عليه ، يتألَّفهم بذلك ، فأمَّا المهاجرون والأنصار المقيمون بالمدينة الذين رَسَخَ الإيمانُ في قلوبهم ، فنُهُوا عَنِ المسألة ، كما في " صحيح مسلم عن أنسٍ ، قال : نُهينا أنْ نسألَ رسولَ الله - صلى الله عليه وسلم - عن شيءٍ ، فكان يُعجِبُنا أنْ يجيءَ الرجلُ من أهل البادية العاقل ، فيسأله ونحنُ نَسْمَعُ.
- นบีอนุญาตให้ชาวชนบท หรือคนเข้าอิสลามใหม่ๆ ถามได้ แต่ไม่ให้เศาะฮาบะฮฺที่อีมานมั่นคงแล้วถาม
• وفي " المسند " عن أبي أُمامة قال : كان الله قد أنزل : { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْأَلوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُم } قال : فكنَّا قد كرهنا كثيراً مِنْ مسألته ، واتَّقينا ذلك حين أنزل الله على نبيه - صلى الله عليه وسلم - ، قال : فأتينا أعرابياً ، فرشوناه بُرداً ، ثمَّ قلنا له : سلِ النَّبيَّ - صلى الله عليه وسلم - وذكر حديثاً .
- มารยาทในการถามผู้รู้
- ความอยากรู้ (กิเลส) ถ้าใช้อย่างถูกต้อง ก็จะเป็นประโยชน์
القرآن فيه كفاية لكل سائل
54.0 อัลกุรอานคือความเพียงพอสำหรับทุกคนที่ต้องการถาม
- ศึกษาอัลกุรอานให้ดี ศึกษาเรื่อยๆ เราจะไม่ต้องการถาม
• ولكن بعضَ الناس يزعمُ أنَّ ذلك كان مختصاً بزمن النَّبيِّ - صلى الله عليه وسلم - لما يخشى حينئذ من تحريم ما لم يُحرم ، أو إيجاب ما يشقُّ القيام به ، وهذا قد أمن بعد وفاته - صلى الله عليه وسلم - . ولكن ليس هذا وحده هو سببَ كراهة المسائل ، بل له سببٌ آخر ، وهو الذي أشارَ إليه ابنُ عباس في كلامه الذي ذكرنا بقوله : ولكن انتظرُوا ، فإذا نزل القرآن ، فإنَّكم لا تَسألونَ عن شيءٍ إلا وجدتم تبيانه .
- ห้ามถามในตอนที่ท่านนบีมีชีวิตอยู่รือหลังจากนั้นด้วย ?
• ومعنى هذا : أنَّ جميعَ ما يَحتاجُ إليه المسلمون في دينهم لابدَّ أنْ يُبينه الله في كتابه العزيز ، ويبلِّغ ذلك رسوله عنه ، فلا حاجةَ بعدَ هذا لأحدٍ في السؤال ، فإنَّ الله تعالى أعلمُ بمصالح عباده منهم ، فما كان فيه هدايتُهم ونفعُهُم ، فإن الله لابدَّ أنْ يبيِّنه لهمُ ابتداءً من غيرِ سؤال ، كما قال : { يُبَيِّنُ اللهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا } ، وحينئذ فلا حاجة إلى السُّؤال عن شيءٍ ، ولا سيما قبلَ وقوعه والحاجة إليه ، وإنَّما الحاجةُ المهمةُ إلى فهم ما أخبرَ الله به ورسولُه ، ثمَّ اتباعُ ذلك والعملُ به ، وقد كان النَّبيُّ - صلى الله عليه وسلم - يُسأَل عنِ المسائل ، فيُحيل على القرآن ، كما سأله عمرُ عنِ الكَلالَةِ ، فقالَ : يَكفيك آيةُ الصيف .
- ถามในเรื่องที่ยังไม่เกิดขึ้น
- ที่ควรถามคือตัวบทหลักฐาน สิ่งสำคัญคือทุ่มเทในการศึกษาความหมายของตัวบท และปฏิบัติตาม นำมาใช้ในชีวิต
- เมื่อนบีถูกถาม ท่านจะแนะนำให้ไปดูตัวบท (กุรอาน)
- Printer-friendly version
- Log in to post comments
- 214 views
