การไถ่โทษ (กัฟฟาเราะฮฺ)
ทำดีกับบิดามารดา
เรื่องของชายคนหนึ่งกับขนมปังหนึ่งแผ่น
คุณค่าของการบริจาค
หะดีษที่ 18
จากอบูซัรรฺ (ญุนดุบ บินญุนาดะฮฺ) และอบูอับดุรเราะฮฺมาน (มุอ๊าซ บินญะบัล) ร่อฎิยัลลอฮุอันฮุมา จาก ท่านร่อซูล ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ได้กล่าวว่า
"จงยำเกรงอัลลอฮฺไม่ว่าท่านจะอยู่ที่ใด และจงตามหลังความชั่วด้วยการทำดี มันย่อมลบล้างได้ และจงคบเพื่อนมนุษย์ด้วยกริยามารยาทที่ดีงาม”
หะดีษนี้บันทึกโดยติรมิซีย์ ซึ่งกล่าวว่าเป็นหะดีษหะซัน และในต้นฉบับบางเล่ม (ของติรมิซีย์) กล่าวว่า เป็นหะดีษหะซันเศาะฮีฮฺ
وأيضًا، فيدلُّ على أن الكبائرَ لا تكفِّرُها الأعمالُ: أنَّ الله لم يجعلْ للكبائر في الدُّنيا كفَارة واجبةً، وإنما جعلَ الكفارةَ للصغائر ككفَّارةِ وطءِ المُظاهِرِ، ووطءِ المرأة في الحيض على حديث ابن عباس (١) الذي ذهب إليه الإمامُ أحمد وغيرُه، وكفارة من ترك شيئًا من واجبات الحج، أوِ ارتكب بعضَ محظوراته، وهي أربعةُ أجناس: هديٌ، وعِتقٌ، وصدقةٌ، وصيامٌ، ولهذا لا تجب الكفارة في قتل العمدِ عندَ جمهور العلماءِ، ولا في اليمين الغموس (٢) أيضًا عند أكثرهم، وإنَّما يؤمرُ القاتلُ بعتق رقبة استحبابًا، كما في حديث واثلة بن الأسقع أنَّهم جاؤوا إلى النبيِّ - صلى الله عليه وسلم - في صاحبٍ لهم قد أوجب، فقال: "أعتِقُوا عنه رقبةً يعتقه الله بها مِن النار" (٣). ومعنى أوجب: عَمِلَ عملًا يجب له به النارُ، ويقال: إنه كان قتل قتيلًا. وفي "صحيح مسلم" (٤) عن ابن عمر أنه ضرب عبدًا له، فأعتقه وقال:
บาปใหญ่ไม่มีบทบัญญัติการไถ่โทษ ที่มีกัฟฟาเราะฮฺก็เฉพาะบาปเล็กเท่านั้น
- ตย. กัฟฟาเราะฮฺสำหรับบาปเล็ก เช่น ซิฮ้ารกับภรรยาแล้วไปร่วมหลับนอนกับนาง ชดใช้ด้วยปล่อยทาส, ศีลอด 2 เดือน, เลี้ยงอาหาร; ร่วมหลับนอนกับภรรยาขณะที่มีประจำเดือน, ทำความผิดในระหว่างทำฮัจญฺ มีกัฟฟาเราะฮฺคือ เชือด ปล่อยทาส เศาะดะเกาะฮฺ
- ฆาตกรรมผู้บริสุทธิ์โดยไม่ตั้งใจ เช่น รถชน ต้องจ่ายดิยะฮฺ (เงินชดเชย) ให้(ครอบครัว)คนที่ถูกฆ่า และผู้ที่ฆ่าต้องกัฟฟาเราะฮฺด้วยการถือศีลอด 2 เดือน
- คนที่ตั้งใจฆ่าล่ะ ? ทายาทผู้ถูกฆ่ามีสิทธิ์ยืนยันลงโทษ, ให้อภัยโดยไม่เรียกค่าทดแทน (กรณีนี้ผู้ฆ่าต้องถือศีลอดมั้ย?), หรือให้อภัยโดยเรียกค่าทดแทน
- ยามีลฆอมูส (สาบานเท็จทั้งๆที่รู้)
------- หน้า 434 -------------https://shamela.ws/book/4268/428#p1
ليس لي فيه مِنَ الأجرِ مثل هذا - وأخذ عودًا من الأرض - إني سمعت النبيَّ - صلى الله عليه وسلم - يقول: "مَنْ لطَمَ مملوكَه، أو ضربه، فإن كفارتَه أن يَعتِقَهُ".
فإن قيل: فالمجامِعُ في رمضان يُؤمَرُ بالكفَّارةِ، والفطرُ في رمضان مِنَ الكبائرِ، قيل: ليست الكفارة للفطر، ولهذا لا تجب عندَ الأكثرين على كلِّ مفطر في رمضان عمدًا، وإنَّما هي لِهَتْكِ حُرمةِ نهار رمضان بالجِماع، ولهذا لو كان مفطرًا فطرًا لا يجوزُ له في نهار رمضان، ثمَّ جامع، للزمته الكفارةُ عند الإِمام أحمد لما ذكرنا.
- กัฟฟาเราะฮฺของผู้ที่ร่วมหลับนอนกับภรรยาในเดือนร่อมะฎอน ถือศีลอด 2 เดือนติดต่อกัน ห้ามเว้นโดยไม่มีอุปสรรค
- ทำให้เสียบวชในเดือนร่อมะฎอน เป็นกะบีเราะฮฺ
25.0
وممَّا يدلُّ على أن تكفيرَ الواجبات مختصٌّ بالصَّغائر ما خرَّجه البخاري عن حُذيفة، قال: بَيْنا نحن جلوسٌ عند عمرَ، إذ قال: أيكم يحفظُ قول رسول الله - صلى الله عليه وسلم - في الفتنة؟ قال: قلتُ: "فتنةُ الرجل في أهله وماله وولده وجارِه يُكَفِّرُها الصلاةُ والصدقةُ والأمرُ بالمعروفِ والنهيُ عن المنكر" قال: ليس عن هذا أسألُك. وخرجه مسلم بمعناه، وظاهر هذا السياق يقتضي رفعَه، وفي رواية للبخاري أن حذيفة قال: سمعتُه يقول: "فتنة الرجل" فذكره، وهذا كالصريح في رفعه، وفي رواية لمسلم أن هذا من كلام عمر (١).
- หลักฐานที่ว่า "มีกัฟฟาเราะฮฺเฉพาะบาปเล็กเท่านั้น"
- หะดีษเกี่ยวกับ "ฟิตนะฮฺ"
- ชายที่มาสารภาพกับนบีกับได้ทำฮัดดฺ (ฮุดู๊ด) และขอให้ท่านนบีลงโทษ แต่นบีนิ่งเฉยจนละหมาดเสร็จ และกล่าวว่าอัลลอฮฺอภัยโทษให้เขาแล้ว (หะดีษจากครั้งที่แล้ว) -- ทำไมท่านนบีไม่ลงโทษ ?
- ชายหญิงที่ทำซินา (อัลฆอมิดียะฮฺ)
- สิทธิของฮากิมในการพิจารณาคดีและบทลงโทษ
وأما قولُ النبيِّ - صلى الله عليه وسلم - للذي قال له: أصبتُ حدًّا، فأقمه عليَّ، فتركه حتى صلى، ثم قال له: "إن الله غفر لك حَدَّك" (٢)، فليس صريحًا في أن المراد به شيء مِنَ الكبائر، لأن حدود الله تعالى محارمه كما قال تعالى: {تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ} [الطلاق: ١]، وقوله: {تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَعْتَدُوهَا} [البقرة: ٢٢٩]، وقوله: {تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُجَنَّاتٍ} الآية إلى قوله: {وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ} [النساء: ١٣ - ١٤].
- อัลหุดู๊ด (ขอบเขตของอัลลอฮฺ, สิ่งที่อัลลอฮฺทรงห้ามไว้)
---หน้า 435--
وفي حديث النواس بن سمعان (١)، عن النبيِّ - صلى الله عليه وسلم - في ضرب مثل الإسلام بالصراط المستقيم الذي على جنبتيه سُوران، قال: "والسورانِ حُدودُ الله". وقد سبق ذكره بتمامه (٢).
- ท่านนบีวาดภาพ อัศศิร้อฏอัลมุสตะกีม ให้ศ่อฮาบะฮฺดู และชี้หุดู๊ด (กำแพง ที่เป็นขอบเขตของอัลลอฮฺ) ใครละเมิดก็จะเป็นอันตราย
فكلُّ من أصاب شيئًا من محارم الله، فقد أصابَ حدودَه، وركبها، وتعدَّاها. وعلى تقديرِ أن يكونَ الحدُّ الذي أصابه كبيرةً، فهذا الرجل جاء نادمًا تائبًا، وأسلم نفسه إلى إقامةِ الحدِّ عليه، والندمُ توبة، والتوبةُ تكفرُ الكبائرَ بغير تردد،
وقد رُوي ما يُستدلُّ به على أن الكبائر تكفَّرُ ببعض الأعمال الصالحة، فخرَّجَ الإمامُ أحمد والترمذيُّ من حديث ابن عمر أن رجلًا أتى النبيَّ - صلى الله عليه وسلم -، فقال: يا رسولَ الله، إني أصبتُ ذنبًا عظيمًا، فهل لي من توبة؟ قال: "هل لك مِنْ أمٍّ؟ " قال: لا، قال: "فهل لك من خالةٍ؟ " قال: نعم، قال: "فبِرَّها" (٣)، وخرجه ابن حبان في "صحيحه" والحاكم، وقال: على شرط الشيخين، لكن خرَّجه الترمذي من وجهٍ آخر مرسلًا، وذكر أن المرسلَ أصحُّ من الموصول، وكذا قال عليُ بنُ المديني والدارقطني.
บาปใหญ่อาจถูกลบล้างด้วยความดีบางประการ เช่น ทำดีกับพ่อแม่
- ชายคนนึงบอกกับท่านนบีว่าฉันได้ทำความผิดใหญ่มาก จะเตาบัตได้ไหมครับ ? ท่านนบีถามว่า ท่านมีมารดามั้ย เขาตอบว่าไม่มี
นบีถามว่า "มีน้า(ป้า)หญิงมั้ย ?" เขาตอบว่า มี ท่านนบีจึงบอกว่า "ดังนั้นจงไปทำความดีกตัญญูต่อนาง" -- หะดีษนี้มุรซัล (กระแสส่วนมากขาดตอน ไม่ใช่หะดีษศ่อฮี้ฮ)
وروي عن عمرَ أن رجلًا قال له: قتلتُ نفسًا، قال: أمُّك حية؟ قال: لا، قال: فأبوك؟ قال: نعم، قال: فبِرَّه وأحسن إليه، ثم قال عمر: لو كانت أمُّه حيَّةً فبرَّها، وأحسن إليها، رجوتُ أن لا تطعَمه النارُ أبدًا. وعن ابن عباس معناه أيضًا (٤).
--436-437----
وكذلك المرأة التي عَمِلَت بالسحر بدُومَة الجندلِ، وقدمت المدينةَ تسألُ عن توبتها، فوجدت النبيَّ - صلى الله عليه وسلم - قد توفي، فقال لها أصحابُه: لو كان أبواك حَيَّيْنِ أو أحدهما كانا يكفيانك. خرَّجه الحاكم (١) وقال: فيه إجماعُ الصحابة حِدْثَان وفاةِ الرسول - صلى الله عليه وسلم - على أن برَّ الأبوين يكفيانها. وقال مكحول والإمام أحمد: برُّ الوالدين كفارةٌ للكبائر. وروي عن بعض السلف في حمل الجنائز أنه يَحطُّ الكبائر، وروي مرفوعًا من وجوهٍ لا تَصِحُّ (٢).
- หญิงคนหนึ่งเป็นนักไสยศาสตร์และจะเตาบัตตัวจึงมาหาท่านนบี แต่ท่านนบีเสียชีวิตไปแล้ว ศ่อฮาบะฮฺทั้งหมดจึงฟัตวาแก่นางว่า ถ้าพ่อแม่ยังอยู่ ให้ทำความดีกับท่าน เพื่อลบล้างบาปใหญ่นี้ -- ถ้าพ่อแม่เสียชีวิตแล้วจะเตาบัตอย่างไร ?
- อิมามอะหมัดยึนยันว่าการทำดีกับพ่อแม่นั้นลบล้างบาปใหญ่ได้
- ยกญะนาซะฮฺ ลบล้างบาปใหญ่ ?
49.26
وقد صحَّ من رواية أبي بُردة أن أبا موسى لما حضرته الوفاةُ قال: يا بَنِيَّ، اذكروا صاحبَ الرَّغيف: كان رجلٌ يتعبَّدُ في صومعةٍ أُراه سبعينَ سنة، فشبَّه الشيطانُ في عينه امرأةً، فكان معها سبعةَ أيامٍ وسبعَ ليال، ثم كُشِفَ عن الرجل غطاؤه، فخرج تائبًا، ثمَّ ذكر أنه باتَ بين مساكين، فتُصُدِّقَ عليهم برغيفرغيف، فأعطوه رغيفًا، ففقده صاحبُه الذي كان يُعطاه، فلمَّا علم بذلك، أعطاه الرغيفَ وأصبح ميتًا، فوُزِنَتِ السَّبعونَ سنة بالسَّبع ليال، فرجحت الليالي، ووُزِنَ الرَّغيفُ بالسَّبع اللَّيال، فرجح الرغيف (١).
อบูมูซา อัชอัชอารียฺ ก่อนเสียชีวิตได้สั่งเสียลูกหลานว่า อย่าลืมเรื่องของคนนึงที่เป็นเจ้าของโรตี และเล่าว่า ชายคนนึงในประชาชาติยุคก่อน ทำอิบาดะฮฺ 70 ปี ชัยฏอนทำให้เขามองหญิงคนหนึ่งและหลงนาง ไปหลับนอนกับหญิงคนนั้นเจ็ดวัน แล้วอัลลอฮฺให้เห็นความผิดของตนเองจึงปลีกตัวไปเตาบัต และไปนอนใกล้ๆกับมิสกีน คนรวยคนนึงมาบริจาคทุกวัน ก็แจกโรตี(ขนมปัง) แก่มิสกีนคนละแผ่น ภายหลังมิสกีนคนนึงที่เป็นเจ้าของที่ตรงนั้นได้มาและถามหาโรตีของเขา จึงคืนให้มิสกีนคนนั้นไป (มีอมานะฮฺ คืนของให้เจ้าของ แม้ตัวเองก็ต้องการ" เช้าอีกวันเขาก็เสียชีวิต
เมื่อชั่ง ความดีเจ็ดสิบปี กับความชั่วเจ็ดวันที่ได้ทำไว้ ปรากฏว่าความชั่วมันหนักกว่า เมื่อชั่งโรตีแผ่นเดียวกับความชั่วเจ็ดวัน โรตีหนักกว่า
وروى ابنُ المبارك بإسناده في كتاب "البر والصلة" عن ابن مسعود، قال: عبدَ الله رجلٌ سبعين سنةً ثم أصاب فاحشةً، فأحبطَ الله عملَه، ثم أصابته زَمَانةٌ وأُقْعِدَ، فرأى رجلًا يتصدَّقُ على مساكين، فجاء إليه، فأخذ منه رغيفًا، فتصدَّقَ به على مسكينٍ، فغفرَ الله له، وردَّ عليه عملَ سبعين سنة.
เนื้อหาในหนังสืออัลบิรวัศศิละฮฺ (การทำดีกับคนอื่น) ของอิบนุลมุบาร็อก - ชายคนนึงอิบาดะฮฺเจ็ดสิบแล้วไปทำซินา อัลลอฮฺจึงปฏิเสธอะมั้ลเจ็ดสิบปี เขาได้ประสบบททดสอบเป็นอัมพฤกษ์ เมื่อได้รับบริจาคขนมปัง เขาก็เอาไปให้มิสกีนคนอื่น อัลลอฮฺก็รับอะมั้ลของเขา
وهذه كلها لا دِلالةَ فيها على تكفير الكبائر بمجرد العمل، لأن كل من ذكر فيها كان نادمًا تائبًا من ذنبه، وإنما كان سؤاله عن عمل صالح يتقرَّب به إلى الله بعد التوبة حتى يمحوَ به أَثَرَ الذنب بالكلية، فإن الله شرط في قبول التوبة ومغفرةِ الذنوب بها العملَ الصالح، كقوله: {إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا} [مريم: ٦٠]،
وقوله: {وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا} [طه: ٨٢]،
وقوله: {فَأَمَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَعَسَى أَنْ يَكُونَ مِنَ الْمُفْلِحِينَ} [القصص: ٦٧]،
وفي هذا متعلَّقٌ لمن يقول: إن التائب بعد التوبة في المشيئة، وكان هذا حال كثير من الخائفين مِنَ السَّلف. وقال بعضهم لرجلٍ: هل أذنبت ذنبًا؟ قال: نعم، قال: فعلمتَ أن الله كتبه عليك؟ قال: نعم، قال: فاعمل حتى تعلمَ أن الله قد محاه. ومنه قولُ ابن مسعود: إن المؤمن يرى ذنوبه كأنه في أصل جبل يخاف أن يقع عليه، وإن الفاجر يرى ذنوبَه كذُبابٍ طار على أنفه، فقال به هكذا. خرَّجه البخاري (٢).
- หลักฐานต่างๆนี้ ทำให้เรากังวลว่า แค่เตาบัตตัวแล้ว จะลบล้างความผิดหรือไม่ อัลลอฮฺจะรับการเตาบัตของเรารึเปล่า เราทำครบเงื่อนไขของการเตาบัตไหม
อิบนุมัสอู๊ด - มุอฺมินรู้สึกว่าบาปของเขาเสมือนภูเขาอยู่บนศีรษะ ภูเขานี้อาจจะล้มลงศีรษะเขาเมื่อไหร่ก้ได้ คนชั่วจะมองบาปของตนเองเสมือนแมลงตอม (ปัดให้มันพ้นไปก็จบ เขาจะไม่กังวลกับบาปที่ได้ทำไป)
---438-- https://shamela.ws/book/4268/432#p1
وكانوا يتَّهمُون أعمالهم وتوباتِهم، ويخافون أن لا يكونَ قد قُبِلَ منهم ذلك، فكان ذلك يُوجبُ لهم شدَّةَ الخوف، وكثرةَ الاجتهاد في الأعمال الصالحة. قال الحسن: أدركَتُ أقوامًا لو أنفق أحدهم ملءَ الأرض ما أَمنَ لِعظم الذنب في نفسه. وقال ابنُ عون: لا تَثِقْ بكثرة العمل، فإنك لا تدري أيُقبل منك أم لا، ولا تأمن ذنوبك، فإنك لا تدري كُفِّرَتْ عنك أم لا، إن عملك مُغَيَّبٌ عنك كله.
- สลัฟทำความดีแล้วไม่หลง จะสงสัยว่าความดีนั้นอัลลอฮฺจะรับมั้ย เตาบัตของเขาอัลลอฮฺจะรับไหม ทำให้เขายำเกรงต่ออัลลอฮฺอย่างมาก และขยันทำความดี
- อัลหะซัน - ฉันได้พบอาจารย์บางท่าน หากเขามีทรัพย์เท่าโลกนี้แล้วได้บริจาคไป เขาจะไม่หลง ยังกังวลกับความผิดที่ได้ทำไป
- "อย่ามั่นใจในปริมาณความดีของตนเอง อย่ารู้สึกปลอดภัยจากความผิดที่ได้ทำไป (ถูกลบล้างไปรึเปล่า)"
1.08
والأظهر - والله أعلم - في هذه المسألة - أعني مسألة تكفير الكبائر بالأعمالِ - أنه إن أُريدَ أن الكبائر تُمحى بمجرَّد الإتيان بالفرائضِ، وتقع الكبائر مكفرة بذلك كما تُكفَّرُ الصغائر باجتناب الكبائر، فهذا باطل. وإن أريد أنه قد يُوازن يومَ القيامة بين الكبائرِ وبينَ بعض الأعمال، فتُمحَى الكبيرة بما يُقابلها من العمل، ويَسقُطُ العمل، فلا يبقى له ثوابٌ، فهذا قد يقع.
สรุป - ทัศนะที่มีน้ำหนักมากกว่าคือ กะบีเราะฮฺที่จะถูกลบล้างด้วยการทำความดีอย่างเดียวนั้น ไม่ได้ ไม่มี
- ทำบาปใหญ่ แล้วไม่ดื้อดึงทำอีก ทำความดีอื่นๆ หลีกเลี่ยงบาปเล็ก -- อิบนุร่อจับเห็นว่าไม่ลบล้างบาปใหญ่ แต่อิมามอิบนุตัยมียะฮฺมีทัศนะว่าลบล้างได้
(อิบนุตัยมียะฮฺ เป็นอาจารย์ของอิบนุก็อยยิม ซึ่งเป็นอาจารย์ของอิบนุร่อจับ; อิบนุตัยมียะฮฺมีความเชี่ยวชาญหะดีษมากกว่าอิบนุร่อจับ
- การชั่งดีชั่วในวันกิยามะฮฺ ความดีมากๆ อาจหนักว่าความชั่ว(รวมบาปใหญ่)ก็ได้
คำถาม - ทำดีกับญาติ (อัรฮาม พี่น้องของพ่อหรือแม่) แทนพ่อแม่ที่เสียไปแล้ว ? นบีให้ทำดีกับป้าหรือน้า (ญ) เพราะคนไม่ค่อยดูแล ส่วนมากจะดูแลผู้ชาย
- Printer-friendly version
- Log in to post comments
- 87 views
