ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า "...ถ้าสรรพสิ่งทั้งหลายมุ่งให้ประโยชน์แก่ท่านในสิ่งที่อัลลอฮฺมิได้กำหนดแก่ท่าน พวกเขาก็ไม่สามารถทำได้
ถ้าเขามุ่งทำลายท่านในสิ่งที่อัลลอฮฺมิได้กำหนดแก่ท่าน ก็ไม่สามารถทำได้..." ****ท่อนนี้เป็นข้อสรุปของเนื้อหาส่วนมากในหะดีษนี้**

واعلم أن مدارَ جميع هذه الوصية على هذا الأصل، وما ذُكِر قبلَه وبعدَه، فهو متفرِّعٌ عليه، وراجعٌ إليه، فإنَّ العبد إذا علم أنَّه لن يُصيبَه إلا ما كتبَ الله له مِنْ خير وشرٍّ، ونفعٍ وضرٍّ، وأنَّ اجتهادَ الخلق كلِّهم على خلاف المقدور غيرُ مفيد البتة، علم حينئذٍ أن الله وحده هو الضَّارُّ النَّافعُ، المعطي المانع، فأوجبَ ذلك للعبدِ توحيدَ ربِّه عزَّ وجلَّ، وإفرادَه بالطاعة، وحفظَ حدوده، 

- คำสั่งเสียของท่านนบีอยู่ในเรื่องนี้ คือเชื่อว่าทุกสิ่งนั้นอัลลอฮฺทรงกำหนดไว้ และเราต้องรับผิดชอบในสิ่งที่เรากระทำ -- เมื่อเชื่อมั่นในการกำหนดของอัลลอฮฺ เราจะไม่หวังพึ่งผู้อื่น

فإنَّ المعبود إنَّما يقصد بعبادته جلبَ المنافع ودفع المضار، ولهذا ذمَّ الله من يعبد من لا ينفع ولا يضرُّ، ولا يُغني عن عابدِهِ شيئًا، فمن علم أنَّه لا ينفعُ ولا يضرُّ، ولا يُعطي ولا يمنع غيرُ اللهِ، أوجبَ له ذلك إفراده بالخوف والرجاء والمحبة والسؤال
- เชื่อว่าเดชานุภาพอยู่ที่อัลลอฮฺ ก็ต้องมุ่งให้เอกภาพในการสักการะแด่พระองค์ เชื่อฟังพระองค์ รักษาหลักการของพระองค์ เพราะเราต้องการพ้นจากภยันตรายต่างๆ และต้องรักษาจุดยืนในการอิบาดะฮฺต่ออัลลอฮฺองค์เดียว...

--- หน้า 485 ----

والتضرّع والدعاء، وتقديم طاعته على طاعةِ الخلق جميعًا، وأن يتَّقي سخطه، ولو كان فيه سخطُ الخلقِ جميعًا، وإفراده بالاستعانة به، والسؤال له، وإخلاص الدعاء له في حال الشدّة وحال الرَّخاء، بخلاف ما كان المشركون عليه من إخلاص الدعاء له عندَ الشدائد، ونسيانه في الرَّخاء، ودعاء من يرجون نفعَه مِنْ دُونِه، 

قال الله عزَّ وجلَّ: {قُلْ أَفَرَأَيْتُمْ مَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ أَرَادَنِيَ اللَّهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كَاشِفَاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرَادَنِي بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكَاتُ رَحْمَتِهِ قُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ} [الزمر: ٣٨].

- เราหวังจากอัลลอฮฺและรักอัลลอฮฺด้วย (ต่างจากความหวังต่อคน ต้องการประโยชน์จากคนแต่อาจจะไม่รักก็ได้)
- ระวังความโกรธกริ้วของอัลลอฮฺ ทำในสิ่งที่ให้อัลลอฮฺพอพระทัย แม้มนุษย์ทั้งโลกจะโกรธก็ตาม
- ขอความช่วยเหลือ ขอดุอาอฺต่ออัลลอฮฺเท่านั้น บริสุทธิ์ใจในการขอต่อพระองค์ทั้งยามสุขและยามทุกข์

--------------------
อุละมาอฺสอนว่า ให้เราพอใจในกอฏอกอดัรของพระองค์ แล้วพระองค์จะพอพระทัยเรา 

19.10 มี 3 อย่างจึงจะเรียกว่า "อดทน" ซึ่งคนเรามักจะทำไม่ได้...
หนึ่ง ความรู้สึก, สองคือ คำพูด, สามคือการกระทำ    

ตัวอย่างเช่น....เมื่อเกิดบททดสอบกับเรา เช่น พ่อเสีย แม่เสีย หนึ่ง - ความรู้สึกคัดค้านจะมาทันที ประมาณว่า การเสียใจแบบเกินเลย แอบไม่เห็นด้วยกับการจากไปของคนรัก แอบไม่เข้าใจ ทำไมตายเร็วจัง ประมาณนั้น  

สอง - คำพูดก็จะตามมา คำพูดที่ไม่ดีก็จะตามมา โถ่อัลลอฮฺไม่น่าทำอย่างนี้เลยยยย พ่อแม่ตายไปแล้วฉันจะอยู่กับใครละ...หรือ ไม่น่าเลยยยย หากวันนั้น ฉันอยู่กับพ่อ พ่อคงไม่ตาย....แต่ท่านนบีสอนให้เรา เปลี่ยนความคิดใหม่ ให้เข้าใจเสียว่า  พ่อนั้น หรือคนที่เรารักนั้นเป็นของอัลลอฮฺ  วันหนึ่งพระองค์ประทานให้เป็นของขวัญแก่เรา เพียงแค่วันนี้ พระองค์ตามตัวกลับไป แค่นั้นเอง จะเสียใจทำไม นั่นก็เป็นของๆพระองค์อยู่แล้ว เราจะคัดค้านทำไม พระองค์ไม่ได้แย่งของๆเราสักหน่อย ก็ของๆพระองค์นั้นแหละ ที่ให้เป็นรางวัลแก่เรา วันนี้ถึงเวลาที่พระองค์ทรงเรียกของขวัญนั้นกลับคืนไป  คนที่ไม่รู้ ไม่เข้าใจ ไม่เคยศึกษา หะดีษนบี จะไม่เข้าใจเรื่องเหล่านี้...จริงๆนะ เพราะมันลึกซึ้งมาก แต่พอมาเรียน ตัวอย่าง เป็นสิบๆตัวอย่างของ บรรดา คนยุคก่อน มาชาอัลลอฮฺ แต่ละเรื่องสุดยอดทั้งนั้น...

ยกตัวอย่างเช่น ...คุณยายอายุ เจ็ดสิบท่านหนึ่ง เชคเล่าว่า ยายท่านนี้อยู่ที่อิยิปต์ ตาบอด ยากจนรายได้เดือนละ ห้าร้อยบาท พิธีกรถามว่า ยายเสียใจไหมที่ตนเองเป็นอย่างนี้...หรือเพียงพอไหมกับรายได้แค่นี้  ยายตอบว่า อ้อ มาชาอัลลอฮฺ ดีใจมาก ที่อัลลอฮฺไม่ทอดทิ้งยาย อัลลอฮฺทรงอยู่กับยาย อัลลอฮฺดูแลยายเป็นอย่างดี ในแต่ละวัน อัลลอฮฺส่งคนมาช่วยเหลือยาย เต็มไปหมด... อีกท่านหนึ่ง...

อิหม่ามอะฮฺมัด(ถ้าฟังไม่ผิด เพราะฟังไม่ทัน) ด้วยความที่ท่านรักอัลลอฮฺมากๆ และอัลลอฮฺบอกว่า มีบุคคลสองประเภทที่จะถูกทดสอบ นั่นคือ คนเลว กับคนที่อัลลอฮฺรัก.. อิหม่ามอะหมัดไม่ถูกทดสอบมาสองสามสัปดาห์ ท่านเลยหงุดหงิดใจ กังวลและเกรงว่า อัลลอฮฺจะไม่รักท่าน...

ส่วนอีกท่านหนึ่ง เป็นซอฮาบะฮฺ เป็นโรคที่ขา แล้วต้องตัดขาทิ้ง สมัยก่อนไม่มี ยาชา ไม่มียาสลบ...ถ้าจะตัดก็ต้อง เลาะเนื้อออก และเลื่อยกระดูกทิ้ง...ซึ่งมันเจ็บมาก...หมอบอกว่ามีทางเดียว ที่ไม่ให้เจ็บ คือต้องกินเหล้าให้เมาแบบสุดๆ  ซอฮาบะฮฺท่านนั้นจึงตอบว่า ไม่เอา...เอางี้แล้วกัน...ฉันขอละหมาด...แล้วถ้าฉันละหมาดจนถึงขั้นตอนของการกล่าวคำว่า อัชฮาดุอัลลาอิลาฮาอิลลัลลอฮฺ เมื่อไหร่...ให้ลงมือเลื่อยทันที่นะ...เพราะถึงเวลานั้น ฉันจะผูกพันกับอัลลอฮฺ จนไม่รู้สึกอะไรแล้ววว “ใครอยากทำก็ลองดูได้ครับ”

สาม - การกระทำ.... เมื่อเสียใจ มาก สุดท้ายก็ออกเป็นการกระทำ เช่น ชาวอาหรับจะมีพิธีการตบอก ฉีกเสื้อ ครวญคราน ตะโกน เป่าปาก เมื่อมีคนสนิท คนรัก เสียชีวิต...
ที่นี้...ทางเดียวที่จะไม่ให้เสียใจ คือ การฝากทุกอย่างไว้กับอัลลอฮฺ อัลลอฮฺให้อะไรมา สิ่งนั้นดีที่สุดแล้ววว พอใจทุกอย่างแล้วววในสิ่งที่พระองค์ให้มา....

พระองค์พระทานนางสาวเอมา ซึ่งฉันก็หวังมาเช่นนี้ อัลฮัมดูลิลลาฮฺ  สิ่งนี้เป็นสิ่งที่ดีที่สุดแล้ววว เราพอใจแล้ว...ดังนั้นพระองค์โปรดจงพอพระทัยเราด้วยเถิด...
หากพระองค์ประทานคนอื่นมาที่ไม่ใช่นางสาวเอตามที่เราหวังไว้  ก็อัลฮัมดูลิลลาฮฺ สิ่งนี้เป็นสิ่งที่ดีที่สุดแล้ววว เราพอใจแล้ว...ดังนั้นพระองค์ทรงพอพระทัยเราด้วยเถิด... เช่นกัน... ทุกอย่างก็จะสบายใจสำหรับเรา แล้วระหว่างเรากับอัลลอฮฺก็จะรักกันมากยิ่งขึ้นด้วย... สมมตนะ หากคนที่ไม่เข้าใจตรงนี้... ปรากฏว่า

ญะซาฮุลลอฮุค็อยร็อน ฮนีน-ชุกูร-ศุกรีย์
----------
25.08 (หะดีษ) นบีอาดัมสนทนากับนบีมูซา - นบีมูซากล่าวกับนบีอาดัมว่าท่านทำให้เราต้องออกจากสวรรค์ นบีอาดัมกล่าวว่า ท่านตำหนิฉันในเรื่องที่อัลลอฮฺกำหนด (และท่านได้เตาบัตตัวแล้ว) ไม่ได้ -- นบีมุฮัมมัดกล่าวว่า นบีอาดัมยกหลักฐานที่โต้แย้งไม่ได้ -- แต่กำลังทำชั่วอยู่แล้วอ้างก่อฎอก่อดัรไม่ได้ ตย....
- อุละมาอฺอกล่าวว่้า ให้อ้างก่อฎอำอดัรในเรื่องมุซีบะฮฺ ไม่ใช่ในการทำความชั่ว

قوله - صلى الله عليه وسلم -: "واعلم أن في الصَّبر على ما تكره خيرًا كثيرًا" يعني: أن ما أصاب العبدَ مِنَ المصائب المؤلمةِ المكتوبة عليه إذا صبر عليها، كان له في الصبر خيرٌ كثير.

وفي رواية عمر مولى غُفرة وغيره عن ابن عباس زيادة أخرى قبل هذا الكلام، وهى: "فإنِ استطعتَ أن تعمل لله بالرِّضا في اليقين، فافعل، وإن لم تستطع، فإنَّ في الصَّبر على ما تكره خيرًا كثيرًا".

وفي رواية أخرى من رواية عليّ بن عبد الله بن عباس عن أبيه، لكن إسنادها ضعيف، زيادة أخرى بعد هذا، وهي: قلتُ: يا رسول الله، كيف أصنع باليقين؟ قال: "أن تعلم أن ما أصابَك لم يكن ليخطئك، وأنَّ ما أخطأك لم يكن ليصيبك، فإذا أنتَ أحكمتَ باب اليقين" (١). ومعنى هذا أن حصولَ اليقين للقلب بالقضاء السابق والتقدير الماضي يُعين العبد على أن ترضى نفسُه بما أصابه، فمن استطاع أن يعمل في اليقين بالقضاء والقدر على الرضا بالمقدور، فليفعل، فإن لم يستطع الرِّضا، فإن في الصَّبر على المكروه خيرًا كثيرًا.

อิบนุอับบาสถามท่านนบีว่า "ความมั่นใจ(ยะกีน) จะทำอย่างไรครับ ?"
ท่านนบี "ให้ตระหนักว่า สิ่งที่อัลลอฮฺกำหนดให้เจ้าประสบ เจ้าจะไม่พ้น และสิ่งอัลลอฮฺกำหนดว่าเจ้าจะไม่ประสบ เจ้าก็จะไม่ประสบ ถ้าตระหนักเช่นนั้นแล้วท่านได้ครอบครองเนื้อหาของ "ยะกีน" แล้ว"

-- หน้า 486-- https://shamela.ws/book/4268/480#p1
32.0

فهاتان درجتان للمؤمن بالقضاء والقدر في المصائب:
ลำดับขั้นของมุอฺมินเมื่อประสบมุซีบะฮฺ มี 2 ตำแหน่ง

إحداهما: أن يرضى بذلك، وهذه درجةٌ عاليةٌ رفيعة جدًّا، قال الله عزَّ وجلَّ: {مَا أَصَابَ مِنْ مُصِيبَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ يَهْدِ قَلْبَهُ} [التغابن: ١١]. 
قال علقمة: هي المصيبة تصيبُ الرَّجلَ، فيعلم أنَّها من عند الله، فيسلِّمُ لها ويرضى.

1- ตำแหน่งสูงสุดคือ "อัรริฎอ - ความพอใจ" ซึ่งต้องฝึกฝนความรู้สึก ให้พอใจต่อบททดสอบ
- การเตรียมความพอใจต่อมุซีบะฮฺไม่วาจิบ ถ้าเตรียมไม่ได้ อย่างน้อยก็ต้อง "ไม่บ่น" ด้วยพฤติกรรม วาจาหรือใจ

وخرَّج الترمذي (١) من حديث أنس عن النبيِّ - صلى الله عليه وسلم - قال: "إن الله إذا أحبّ قومًا ابتلاهم، فمن رضي، فله الرضا، ومن سخط فله السخط"، 
- ท่านนบี "แท้จริงเมื่ออัลลอฮฺรักกลุ่มหนึ่งกลุ่มใด พระองค์ก็จะทรงทดสอบเขา, ใครพอใจเขาก็จะได้รับความพอพระทัยจากอัลลอฮฺ หากไม่พอใจ อัลลอฮฺก็ไม่พอพระทัยเขา"

34.28

وكان النبيُّ - صلى الله عليه وسلم - يقول في دعائه: "أسأَلكَ الرِّضا بعد القضاء" (٢).

ดุอาอฺบทหนึ่งของท่านนบี ﷺ (หะดีษศ่อฮี้ฮฺ)

"أسأَلكَ الرِّضا بعد القضاء"
"อัสอะลุกัรริฎอ บะอฺดัลก่อฎออฺ"

ข้าพเจ้าขอ(ให้พระองค์ท่านโปรดประทาน)ความปรีดา ภายหลังกฏสภาวะ(ที่พระองค์ทรงกำหนดให้แก่ข้าพระองค์)

ข้าพเจ้าขอต่อพระองค์ท่านได้โปรดให้ข้าพเจ้ามีความพอใจหลังจากประสบเหตุการณ์ร้ายแรง

- อิมามคนหนึ่งลูกเสียชีวิต 3 คน...
- เมื่อนบีเสียลูกชายท่านกล่าวอย่างไร ? หัวใจเศร้า น้ำตาไหล แต่เราไม่กล่าวอะไรนอกจากที่อัลลอฮฺพอพระทัยเท่านั้น
- นิอฺมัตทุกอย่างที่เรามี ให้รำลึกเสมอว่าเป็นของอัลลอฮฺ พระองค์จะเอาคืนไม่เมื่อไหร่ก็ได้

وممَّا يدعو المؤمن إلى الرِّضا بالقضاء تحقيقُ إيمانه بمعنى قول النبيّ - صلى الله عليه وسلم -: "لا يقضي الله للمؤمن قضاءً إلا كان خيرًا له: إن أصابته سرَّاء شكر، كان خيرًا له، وإن أصابته ضرَّاء صبر، كان خيرًا له، وليس ذلك إلا للمؤمن " (٣).
อิบนุร่อจับ - ที่ทำให้มุอฺมินพอใจในก่อฎออฺของอัลลอฮฺคือ ให้ศรัทธาในคำพูดของท่านนบีที่ว่า "อัลลอฮฺกำหนดอะไรแก่ผู้ศรัทธนั้นย่อมเป็นสิ่งที่ดีทั้งสิ้น ถ้าประสบความดีเขาก็ขอบคุณอัลลอฮฺ ย่อมดีสำหรับเขา เมื่อประสบความยากลำบากเขาก็อดทน ย่อมเป็นการดีสำหรับเขาเช่นกัน" เมื่อยะกีนเช่นนี้คือการศรัทธาในการกำหนดของอัลลอฮฺ และทำให้เราพอใจ(ริฎอ)ในกฎสภาวะที่เราประสบ
42.4

وجاء رجلٌ إلى النبيِّ - صلى الله عليه وسلم -، فسأله أن يُوصيه وصيَّةً جامعةً موجَزةً، فقال: "لا تتَّهم الله في قضائه" (٤).
ชายคนหนึ่งขอให้ท่านนบีสั่งเสียเขา
นบีสอนว่า "ท่านอย่างกล่าวหากฎสภาวะของอัลลอฮฺ"

قال أبو الدرداء: إنَّ الله إذا قضى قضاءً أحبَّ أن يُرضى به، 
อบุดดัรดาอฺ "เมื่ออัลลอฮฺกำหนดสิ่งหนึ่งสิ่งใด พระองค์ชอบที่บ่าวจะพอใจในการกำหนดนั้น"

وقال ابن مسعود: إن الله بقسطه وعدله جعلَ الرَّوحَ والفرح في اليقين والرضا، وجعل الهم والحزن في الشكِّ والسخط (١)؛ فالرَّاضي لا يتمنَّى غيرَ ما هو عليه من شدَّةٍ ورخاء كذا رُوِيَ عَنْ عمر وابنِ مسعود وغيرهما. وقال عمر بن عبد العزيز: أصبحت ومالي سرورٌ إلا في مواضع القضاء والقدر.

فمن وصل إلى هذه الدرجة، كان عيشُه كلُّه في نعيم وسرور، قال الله تعالى: {مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً} [النحل: ٩٧] 
- ใครบรรลุขั้นนี้ชีวิตของเขาจะมีความสุขและความดีใจเสมอ
อัลลอฮฺตรัสว่า 16:97 ผู้ใดปฏิบัติความดีไม่ว่าจะเป็นเพศชายหรือเพศหญิงก็ตาม โดยที่เขาเป็นผู้ศรัทธา ดังนั้นเราจะให้เขาดำรงชีวิตที่ดี

قال بعض السلف: الحياة الطيبة: هي الرضا والقناعة (٢). وقال عبد الواحد بن زيد: الرضا باب الله الأعظم وجنة الدُّنيا ومستراح العابدين (٣).
สลัฟ - ชีวิตที่ดีงามคือชีวิตที่มีความพอใจและมีความเพียงพอ (โดยไม่ตระหนี่และไม่สะสม)
- ความพอใจในการกำหนดของอัลลอฮฺ เป็นประตูเขาพบพระองค์และคือสวรรค์ของดุนยา และความสุขของผู้ขยันทำอิบาดะฮฺ
- หญิงชราที่อยู่คนเดียว แต่เมื่อมีคนถามก็ตอบ "อัลฮัมดุลิลลาฮฺ" ตลอด อัลลอฮฺให้ทุกอย่าง ไม่บ่นอะไรเลย

56.0 ร่อมะฎอนคือโรงเรียนของนัฟซู

وأهل الرضا تارةً يلاحظون حكمة المبتلي وخيرته لعبده في البلاء، وأنَّه غيرُ متَّهم في قضائه، وتارةً يُلاحظون ثوابَ الرِّضا بالقضاء، فيُنسيهم ألم المقضي به، وتارةً يُلاحظون عظمةَ المبتلي وجلالَه وكمالَه، فيستغرقون في مشاهدة ذلك، حتَّى لا يشعرون بالألم، وهذا يصلُ إليه خواصُّ أهل المعرفة والمحبَّةِ، حتَّى ربَّما تلذَّذوا بما أصابهم لملاحظتهم صدوره عن حبيبهم، كما قال بعضهم: أوجدهم في عذابه عُذوبة. وسئل بعض التابعين عن حاله في مرضه، فقال: أحبُّه إليه أحبُّه إليَّ. وسئل السريّ: هل يجد المحبُّ ألم البلاء؟ فقال: لا. وقال بعضهم:

- คนที่พอใจต่ออัลลอฮฺ กลุ่มนึงจะมองถึงฮิกมะฮฺของอัลลอฮฺในการทดสอบ การคัดเลือกบ่าว , อีกกลุ่มไม่มองเรื่องฮิกมะฮฺ เขามองว่าถ้าเราพอใจแล้วอัลลอฮฺก็จะตอบแทนมหาศาล ก็จะลืมความเจ็บปวดของบททดสอบ

1.02 บททดสอบของท่านอุรวะฮฺอิบนิซซุบัยรฺ ต้องตัดขา ยังไม่มียาชา ต้องกินเหล้าให้เมา แต่ท่านไม่ยอมกิน ท่านละหมาด และให้ตัดตอนละหมาด...
- อัลลอฮฺรักใคร จะทดสอบเขา ? อัลลอฮฺให้เขาประสบบททดสอบ เพื่อให้ลิ้มรสชาติความเอร็ดอร่อยของความรัก
- คนที่รักอัลลอฮฺจริง เมื่อโดนบะลาเขาจะไม่โกรธ

1.06
عذابُه فيكَ عَذْبُ … وبُعْدُهُ فيكَ قُرْبُ
وأَنْتَ عِندي كرُوحي … بل أَنْتَ مِنها أَحَبُّ
حسْبي مِنَ الحُبِّ أنِّي … لِمَا تُحِبُّ أُحِبُّ (١)
บะลาอฺที่อัลลอฮฺทดสอบ ย่อมมีความเอร็ดอร่อย ... ถูกเนรเทศ..
พระองค์ท่านเปรียบเสมือนดวงวิญญาณของข้าพระองค์ ... ทว่าพระองค์เป็นที่รักยิ่งกว่าวิญญาณของข้าพระองค์
เพียงพอแล้วในเนื้อหาแห่งความรักที่เขามองกัน ... อะไรที่อัลลอฮฺ ข้าพระองค์ก็รัก

-- 488 -- https://shamela.ws/book/4268/482#p1

والدرجة الثانية: أن يصبرَ على البلاء، وهذه لمن لم يستطع الرِّضا بالقضاء، فالرِّضا فضلٌ مندوبٌ إليه، مستحبٌ، والصبرُ واجبٌ على المؤمن حتمٌ، وفي الصَّبرِ خيرٌ كثيرٌ، فإنَّ الله أمرَ به، ووعدَ عليه جزيلَ الأجر. قال الله عزَّ وجلَّ: {إِنَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ} [الزمر: ١٠]، وقال: {وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ (١٥٥) الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ (١٥٦) أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ} [البقرة: ١٥٥ - ١٥٧]. قال الحسن: الرِّضا عزيزٌ، ولكن الصبر معوَّلُ المؤمن (٢).