-------------------
وقوله : " يا عبادي ، إنكم لن تبلغوا ضري فتضروني ، ولن تبلغوا نفعي فتنفعوني "
โอ้บ่าวของข้า ! พวกเจ้าไม่สามารถนำมาซึ่งความเสียหายแก่ข้าเลย และพวกเจ้าก็ไม่สามารถนำมาซึ่งประโยชน์ใดๆ แก่ข้าเลย 
------------------------------

 يعني أن العباد لا يقدرون أن يوصلوا إلى الله نفعا ولا ضرا ، فإن الله تعالى في نفسه غني حميد ، لا حاجة له بطاعات العباد ، ولا يعود نفعها إليه ، وإنما هم ينتفعون بها ، ولا يتضرر بمعاصيهم ، وإنما هم يتضررون بها ، 
บ่าวทั้งหมดไม่มีอำนาจใดๆ ที่จะให้อัลลอฮฺได้รับประโยชน์หรือความเสียหาย แท้จริงอัลลอฮฺ พระองค์ทรงมีความมั่งคั่ง ไม่ต้องการจากใคร ทรงได้รับการสรรเสริญ พระองค์ไม่มีความต้องการ ไม่ยากจนขัดสน ไม่มีประโยชน์หรือโทษใดจะเกิดกับพระองค์ เมื่อบ่าวอิบาดะฮฺต่อพระองค์ แต่อัลลอฮฺต้องการให้บ่าวอิบาดะฮฺเพื่อตัวมนุษย์เอง

قال الله تعالى : ولا يحزنك الذين يسارعون في الكفر إنهم لن يضروا الله شيئا [ آل عمران : 176 ] .
"และจงอย่าให้บรรดาผู้ที่รีบเร่งกันในการปฏิเสธศรัทธา เป็นที่เสียใจแก่เจ้า แท้จริงพวกเขาจะไม่ก่อให้เกิดอันตรายแก่อัลลอฮฺได้แต่อย่างใดเลย"

وقال ومن ينقلب على عقبيه فلن يضر الله شيئا [ آل عمران : 144 ] .
"และผู้ใดที่หันส้นเท้าทั้งสองของเขากลับแล้วไซร้ มันก็จะไม่ก่อให้เกิดอันตรายแก่อัลลอฮฺแต่อย่างใดเลย"

 وكان النبي صلى الله عليه وسلم يقول في خطبته : " ومن يعص الله ورسوله ، فقد غوى ، ولا يضر إلا نفسه ولا يضر الله شيئا " . قال الله عز وجل : وإن تكفروا فإن لله ما 
ท่านนบีมักกล่าวในคุฏบะฮฺว่า "ใครที่ฝ่าฝืนอัลลอฮฺและร่อซูล ก็ตก (หายนะ, พินาศ, ไม่สำเร็จ) แล้วจะไม่ทำให้ใครเสียหาย นอกจากตัวเขาเอง และจะไม่มีความเสียหายเกิดกับอัลลอฮฺเลย" (เชคมาฮิรเห็นว่าหะดีษนี้สายรายงานมีปัญหาเล็กน้อย)

في السماوات وما في الأرض وكان الله غنيا حميدا [ النساء : 131 ] ،
"แท้จริงสิ่งที่อยู่ในบรรดาชั้นฟ้า และสิ่งที่อยู่ในแผ่นดินนั้นเป็นสิทธิของอัลลอฮฺ และอัลลอฮฺเป็นผู้ทรงมั่งมีผู้ทรงได้รับการสรรเสริญ"

وقال حاكيا عن موسى : وقال موسى إن تكفروا أنتم ومن في الأرض جميعا فإن الله لغني حميد [ إبراهيم : 8 ]
นบีมูซาสนทนากับกลุ่มชนของท่าน - "หากพวกท่านและผู้ที่อยู่ในแผ่นดินทั้งหมดปฏิเสธศรัทธา แท้จริงอัลลอฮฺนั้นทรงพอเพียง และทรงได้รับการสรรเสริญอย่างแน่นอน"

وقال : ومن كفر فإن الله غني عن العالمين [ آل عمران : 97 ]
"และผู้ใดปฏิเสธ แท้จริงอัลลอฮฺนั้นไม่ทรงพึ่งประชาชาติทั้งหลาย"

 وقال : لن ينال الله لحومها ولا دماؤها ولكن يناله التقوى منكم [ الحج : 37 ] . 
"เนื้อของมันและเลือดของมันจะไม่ถึงอัลลอฮฺแต่อย่างใด แต่การยำเกรงของพวกเจ้าจะถึงพระองค์"

والمعنى : أنه تعالى يحب من عباده أن يتقوه ويطيعوه ، كما أنه يكره منهم أن يعصوه ، ولهذا يفرح بتوبة التائبين أشد من فرح من ضلت راحلته التي عليها طعامه وشرابه بفلاة من الأرض ، وطلبها حتى أعيى وأيس منها ، واستسلم للموت ، وأيس من الحياة ، ثم غلبته عينه فنام ، فاستيقظ وهي قائمة عنده وهذا أعلى ما يتصوره المخلوق من الفرح ، هذا كله مع غناه عن طاعات عباده [ ص: 44 ] وتوباتهم إليه ، وإنه إنما يعود نفعها إليهم دونه ، ولكن هذا من كمال جوده وإحسانه إلى عباده ، ومحبته لنفعهم ، ودفع الضرر عنهم ، فهو يحب من عباده أن يعرفوه ويحبوه ويخافوه ويتقوه ويطيعوه ويتقربوا إليه ، ويحب أن يعلموا أنه لا يغفر الذنوب غيره ، وأنه قادر على مغفرة ذنوب عباده ، كما في رواية عبد الرحمن بن غنم عن أبي ذر لهذا الحديث : " من علم منكم أني ذو قدرة على المغفرة ، ثم استغفرني غفرت له ولا أبالي " .

- การบนบานของคนขี้เหนียว - ถ้าได้ตามที่ขอจะทำบุญ ถ้าไม่ได้ก็ไม่ทำ
- อัลลอฮฺทรงดีใจต่อคนที่เตาบัตตัว มากกว่าคนที่เดินทางในทะเลทรายแล้วพาหนะและอาหารหายไป แล้วภายหลังเขาได้เจอพาหนะและอาหารของเขาเสียอีก -- สิ่งที่อัลลอฮฺต้องการจากเรา ไม่ใช่สิ่งในดุนยา เช่น ซะกาต
- อัลลอฮฺทรงมั่งคั่ง ไม่ได้ต้องอิบาดะฮฺหรือฏออะฮฺของบ่าว เพราะประโยชน์ของมันอยู่บ่าว ไม่ใช่ที่พระองค์ นั่นคือความสมบูรณ์แห่งการใจบุญและปรารถนาดีของอัลลอฮฺต่อบ่าวของพระองค์
- อัลลอฮฺชอบที่จะให้บ่าวรู้จักพระองค์ และชอบที่จะให้บ่าวรักพระองค์ กลัว(ยำเกรง)พระองค์ มีตักวาต่อพระองค์ และถวายคุณงามความดีเพื่อให้ใกล้ชิดพระองฺค์ อยากให้บ่าวรู้ว่าไม่มีใครจะอภัยโทษนอกจากพระองค์ รู้ว่าพระองค์สามารถลบล้างบาปทั้งหมดของบ่าวได้

สำนวนหะดีษนี้อีกกระแสหนึ่งคือ "คนหนึ่งคนใดในหมู่พวกท่าน เมื่อรู้ว่าข้าสามารถอภัยโทษ แล้วมาขออภัยโทษต่อข้า ข้าจะให้อภัยเขา (โดยไม่สนใจว่าบาปใหญ่แค่ไหน"

. وفي " الصحيح " عن النبي صلى الله عليه وسلم أن عبدا أذنب ذنبا ، فقال : يا رب ، إني عملت ذنبا ، فاغفر لي ؛ فقال الله : علم عبدي أن له ربا يغفر الذنوب ويأخذ بالذنب ، قد غفرت لعبدي " . 
ท่านนบีกล่าวว่า "บ่าวคนหนึ่งทำบาปอย่างหนึ่ง แล้วรีบยกมือขอดุอาอฺ โอ้พระผู้อภิบาลของข้า ผู้ดูแลข้าพระองค์ แท้จริงข้าพเจ้าทำบาปอย่างหนึ่ง ขอได้โปรดอภัยโทษแก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด" อัลลอฮฺจะตอบว่า "บ่าวของข้ารู้แล้วว่าเขามีพระองค์ที่สามารถอภัยโทษได้ ลงโทษในบาปของเขาได้ ข้าได้อภัยโทษให้แก่บ่าวของข้าแล้ว"

وفي حديث علي بن أبي طالب ، عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه لما ركب دابته ، حمد الله ثلاثا ، وكبر ثلاثا ، وقال : سبحانك إني ظلمت نفسي ، فاغفر لي ، فإنه لا يغفر الذنوب إلا أنت ، ثم ضحك ، وقال : إن ربك ليعجب من عبده إذا قال : رب اغفر لي ذنوبي ، يعلم أنه لا يغفر الذنوب غيري ، خرجه الإمام أحمد والترمذي وصححه . 

- คุณลักษณะของอัลลอฮฺ - อัลลอฮฺมีมือ, ทรงแปลกใจ

وفي الصحيح عن النبي صلى الله عليه وسلم ، قال : والله لله أرحم بعباده من الوالدة بولدها . كان بعض أصحاب ذي النون يطوف وينادي : آه أين قلبي ، من وجد قلبي ؟ فدخل يوما بعض السكك ، فوجد صبيا يبكي وأمه تضربه ، ثم أخرجته من الدار ، وأغلقت الباب دونه ، فجعل الصبي يلتفت يمينا وشمالا لا يدري أين يذهب ولا [ ص: 45 ] أين يقصد ، فرجع إلى باب الدار ، فجعل يبكي ويقول : يا أماه من يفتح لي الباب إذا أغلقت عني بابك ؟ ومن يدنيني إذا طردتيني ؟ ومن الذي يدنيني إذا غضبت علي ؟ فرحمته أمه ، فنظرت من خلل الباب ، فوجدت ولدها تجري الدموع على خديه متمعكا في التراب ، ففتحت الباب ، وأخذته حتى وضعته في حجرها وجعلت تقبله ، وتقول : يا قرة عيني ، ويا عزيز نفسي ، أنت الذي حملتني على نفسك ، وأنت الذي تعرضت لما حل بك ، لو كنت أطعتني لم تلق مني مكروها ، فتواجد الفتى ، ثم قام فصاح ، وقال : قد وجدت قلبي ، قد وجدت قلبي . وتفكروا في قوله : والذين إذا فعلوا فاحشة أو ظلموا أنفسهم ذكروا الله فاستغفروا لذنوبهم ومن يغفر الذنوب إلا الله [ آل عمران : 135 ] ،

- อัลลอฮฺเมตตาบ่าวของพระองค์ ยิ่งกว่าแม่เมตตาลูก
- เป้าหมายชีวิตต้องวางให้ชัดเจน  ทำเพื่อดุนยาหรือทำเพื่ออาคิเราะฮฺ ชีวิตจะมั่นคง
- คนที่ทำผิด อย่าสิ้นหวัง อัลลอฮฺทรงเมตตาเสมอ ไม่มีใครให้อภัยได้ นอกจากอัลลอฮฺ
- ศ่อฮาบะฮฺ 3 คนที่ไม่ออกไปทำสงครามกับท่านนบี และนบีสั่งให้บอยคอต (ซูเราะฮฺอัตเตาบะฮฺ, กะอบฺ อิบนุมาลิก) -- เขาเตาบัตตัวแบบไหน อัลลอฮฺจึงอภัยให้ ?

فإن فيه إشارة إلى أن المذنبين ليس لهم من يلجئون إليه ، ويعولون عليه في مغفرة ذنوبهم - غيره ، وكذلك قوله في حق الثلاثة الذين خلفوا : حتى إذا ضاقت عليهم الأرض بما رحبت وضاقت عليهم أنفسهم وظنوا أن لا ملجأ من الله إلا إليه ثم تاب عليهم ليتوبوا إن الله هو التواب الرحيم [ التوبة : 118 ] ، فرتب توبته عليهم على ظنهم أن لا ملجأ من الله إلا إليه ، فإن العبد إذا خاف من مخلوق ، هرب منه ، وفر إلى غيره ، وأما من خاف من الله ، فما له من ملجأ يلجأ إليه ، ولا مهرب يهرب إليه إلا هو ، فيهرب منه إليه ، 

كما كان النبي صلى الله عليه وسلم يقول في دعائه " لا ملجأ ، ولا منجا منك إلا إليك " 

ดุอาอฺที่ท่านนบีขอ (ก่อนนอน)
لاَ مَلْجَأَ وَلاَ مَنْجَا مِنْكَ إِلاَّ إِلَيْكَ
ไม่มีที่พักพิงและทางรอดพ้นใด ๆ จากพระองค์ นอกจากจะต้องกลับไปหาพระองค์

وكان يقول : " أعوذ برضاك من سخطك ، وبعفوك من عقوبتك ، وبك منك " . 
ดุอาอฺของท่านนบี  "ข้าพเจ้าขอความคุ้มครองด้วยความพอพระทัยของพระองค์ท่าน ให้พ้นจากความโกรธกริ้วของพระองค์ ขอความอภัยโทษของพระองค์ท่าน ให้พ้นจากการลงโทษของพระองค์ท่าน ขอความคุ้มครองด้วยพระองค์ท่าน จากพระองค์ท่าน"

[ ص: 46 ] قال الفضيل بن عياض رحمه الله : ما من ليلة اختلط ظلامها ، وأرخى الليل سربال سترها ، إلا نادى الجليل جل جلاله : من أعظم مني جودا ، والخلائق لي عاصون ، وأنا لهم مراقب ، أكلؤهم في مضاجعهم ، كأنهم لم يعصوني ، وأتولى حفظهم كأنهم لم يذنبوا فيما بيني وبينهم ، أجود بالفضل على العاصي ، وأتفضل على المسيء ، من ذا الذي دعاني فلم ألبه ؟ أم من ذا الذي سألني فلم أعطه ؟ أم من الذي أناخ ببابي فنحيته ؟ أنا الفضل ، ومني الفضل ، أنا الجواد ، ومني الجود ، وأنا الكريم ، ومني الكرم ، ومن كرمي أن أغفر للعاصين بعد المعاصي ، ومن كرمي أن أعطي العبد ما سألني ، وأعطيه ما لم يسألني ، ومن كرمي أن أعطي التائب كأنه لم يعصني ، فأين عني يهرب الخلائق ؟ وأين عن بابي يتنحى العاصون ؟ خرجه أبو نعيم . ولبعضهم في المعنى .

أسأت ولم أحسن وجئتك تائبا وأنى لعبد عن مواليه مهرب     يؤمل غفرانا فإن خاب ظنه
فما أحد منه على الأرض أخيب
1.01
ข้าพเจ้าทำผิด ไม่ได้ทำดี
ข้าพเจ้าขอกลับเนื้อกลับตัว
ข้าพเจ้าทำผิด ไม่ได้ทำดี
แล้วข้าพเจ้าได้กลับเนื้อกลับตัวแล้ว
บ่าวของพระองค์จะหนีจากพระองค์ได้อย่างไร
เขาหวังว่าอัลลอฮฺจะอภัยโทษ
และถ้าเขาผิดหวังแล้ว ในดุนยานี้ก็จะไม่มีความหวังเลย

- อย่าแขวนความหวังกับมนุษย์

1.03 สิ่งสำคัญที่อยากจะฝากเราทุกคน ซึ่งเป็นบทเรียนจากหะดีษท่อนนี้คือ เราทุกคนต้องมีความสัมพันธ์กับอัลลอฮฺที่หนักแน่น ที่ดีที่สุดคือ การละหมาด ละหมาดมากๆ ท่านนบีบอกว่า "บ่าวของอัลลอฮฺใกล้ชิดกับพระองค์มากที่สุดตอนสุจูด" -- รักษาหัวใจ ให้มีความรักและความหวังต่ออัลลอฮฺ